Wat heeft onze school aan onderzoeksdeelname?

Door mee te doen krijgt uw school:
  • een unieke kans om geheel kosteloos deel te nemen aan een Europees gesubsidieerd gezondheidsprogramma, waardoor uw school voorop loopt in de nieuwste ontwikkelingen over het bevorderen van een gezonde leefstijl bij de jeugd;
  • een extra mogelijkheid om aandacht te schenken aan de thema's 'Voeding' en 'Sport en Bewegen'. Deze thema's dragen onder andere bij aan het behalen van het Gezonde School vignet;
  • nieuwsbrieven over de uitkomsten van het project met informatie die u helpt om een gezonde school en omgeving voor uw schoolkinderen te kunnen creëren;
  • de gelegenheid om bij te dragen aan (1) de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis over jongeren en gezondheid en (2) het verbeteren van gezondheidsinterventies voor jongeren.

Wat betekent deelname aan het onderzoek voor onze school?

Kinderen uit groep 6 en de eerste klas van de middelbare school, worden drie jaar lang gevolgd voor onderzoek met als startdatum februari 2016 (5 dagen in de maand). Binnen het basisonderwijs worden ze gevolgd van groep 6 tot en met groep 8 en binnen het voortgezet onderwijs van de eerste klas tot en met de derde klas. Kinderen uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs mogen ook meedoen. Voor kinderen uit groep 7 geldt dan wel dat zij maar twee jaar mee kunnen doen en kinderen uit groep 8 één jaar.

Kan onze school ook korter dan 3 jaar deelnemen aan het onderzoek?

Nee, dat is helaas niet mogelijk.

Heb ik alleen driemaal per jaar onderzoekers op school voor het bezorgen en ophalen van het Wearable Lab?

Ja, dat klopt. De onderzoekers komen slechts driemaal per jaar langs om de mobiele telefoons en polsbandjes uit te delen in de klas en weer op te halen. Ongeveer één keer per jaar vindt ook een meet- en weegmoment plaats. Dat zal gebeuren tijdens de geplande bezoekjes.

Onze school doet al mee aan een gezondheidsprogramma.

Dat is geen enkel probleem. U mag daarnaast ook mee doen aan ons onderzoeksproject. We blijven wel graag op de hoogte van lopende gezondheidsprogramma's op uw school.

Tot wanneer kan onze school worden opgegeven voor dit onderzoeksproject?

In verband met onze planning, horen wij het liefst zo snel mogelijk of uw school meedoet aan het onderzoek.

Waarom is het van belang voor MyMovez om naast de leefstijl van kinderen ook het sociale netwerk in kaart te brengen?

Het doel van het project is om een gezonde leefstijl bij kinderen te bevorderen. De focus ligt op gezond eten en drinken, en voldoende bewegen. Of kinderen dat doen bepalen ze voor een groot deel zelf, maar het sociale netwerk van familie, vrienden en leerkrachten speelt ook een belangrijke rol. Als we een gezonde leefstijl willen bevorderen, is het daarom heel belangrijk om rekening te houden met dat sociale netwerk.

Het MyMovez onderzoeksproject richt zich op de preventie van overgewicht, mogen kinderen met overgewicht dan wel meedoen aan het onderzoek?

Natuurlijk, alle kinderen in groep 6, 7 of 8 van de basisschool of in de eerste klas van de middelbare school mogen meedoen.

Hoeveel kinderen moeten er minimaal meedoen?

De school mag zelf bepalen hoeveel klassen er mee doen. Beschikt een basisschool over meerdere groepen 6, 7 of 8, dan mogen al deze klassen meedoen. Hetzelfde geldt voor de eerstejaars klassen binnen het voortgezet onderwijs. Wij streven ernaar om alle klassen mee te laten doen, aangezien op deze manier het hele sociale netwerk benut kan worden voor de interventie.

Hoe worden ouders of andere wettelijke vertegenwoordigers van leerlingen over dit onderzoeksproject geïnformeerd?

Voorafgaand aan het onderzoeksproject zullen alle ouders een brief met informatie over het project ontvangen. Deze informatiebrief zullen wij digitaal aanleveren of per post opsturen. Bij de brief zit een antwoordstrook waarmee ouders (of andere wettelijke vertegenwoordigers) hun toestemming dienen te geven. Deze strook kunnen zij terugsturen naar de Radboud Universiteit of inleveren bij de leerkracht. Als ouders bezwaar maken, zullen wij de gegevens van hun kind(eren) niet in ons onderzoek betrekken. Onze ervaring is echter dat de meeste ouders dit soort onderzoek heel belangrijk vinden.

Kan de school aansprakelijk worden gesteld voor verlies of diefstal?

Alle geleende apparatuur is in het bezit van de Radboud Universiteit. Bij verlies of diefstal is er dus geen sprake van aansprakelijkheid voor de leerling, de ouders of de school.

Wat meet het Wearable Lab precies bij de kinderen?

Het Wearable Lab is een combinatie van een waterdichte bewegingsmeter (polsbandje) en een smartphone:
  • Het polsbandje dient door kinderen als armbandje gedragen te worden gedurende de onderzoeksdagen. Het polsbandje bevat een "accelerometer" die bijhoudt hoeveel minuten per dag kinderen actief zijn en hoe hoog hun inspanning is tijdens deze actieve momenten. Ook kan het bandje berekenen hoeveel kilometer zij op een dag afleggen. Het bandje meet geen fietsactiviteit, die informatie wordt aangevuld door de telefoon.
  • De smartphone is uitgerust met de door ons ontwikkelde MyMovez app. Deze applicatie wordt vooral gebruikt om gegevens van jongeren te verzamelen door middel van dagelijkse quizzen, foto’s en locatiebepalingen (om het sociale netwerk in kaart te brengen en om fietsactiviteit te meten). Tijdens de onderzoeksdagen ontvangen leerlingen berichtjes op hun onderzoekstelefoon met het verzoek om enkele vragen te beantwoorden. Vragen zullen bijvoorbeeld gaan over de sociale relaties van leerlingen (bijv. wie hun vrienden zijn) of over hun leefstijl (bijv. het beweeg-, eet- en drinkgedrag en mediagebruik). De kinderen beantwoorden op school alleen tijdens de pauzes korte vragen via hun telefoon. Thuis ontvangen leerlingen ook berichtjes, in de ochtend, middag of aan het begin van de avond. Leerlingen verzamelen dus gedurende de onderzoeksdagen zelf gegevens, de school ondervindt daar geen hinder van (tijdens lesuren vraagt de app geen aandacht van de leerlingen). De app bevat ook een berichtenbord waarop leerlingen met elkaar kunnen communiceren. Via het berichtenbord kunnen wij ook (gezondheids)boodschappen versturen en kinderen stimuleren om dit te bespreken en verspreiden binnen hun sociale netwerk. Deze boodschappen en de berichtenbord-conversaties kunnen wij vervolgens analyseren en evalueren.

Hoe om te gaan met de mobiele telefoons?

De kinderen beantwoorden op school alleen korte vragen met hun telefoons tijdens de pauzes. De leerkracht kan dus gerust als regel instellen dat de telefoons alleen maar tijdens de pauzes gebruikt mogen worden. De (pauze)tijden waarop kinderen berichtjes ontvangen, zullen worden afgestemd met de directie en de betreffende leerkrachten. Leerkrachten zullen dus niet worden belemmerd in het geven van onderwijs en zullen zo min mogelijk worden belast met taken die nodig zijn voor het onderzoek. Buiten schooltijd zullen kinderen alleen berichtjes ontvangen in de middag en vroege avond. Ouders hoeven er dus niet bang voor te zijn dat kinderen laat in de avond nog vragenlijsten moeten beantwoorden.

Hoe om te gaan met de activity-tracker?

Wij vragen de kinderen om een apparaatje in de vorm van een polsbandje gedurende de onderzoeksdagen bij zich te dragen, zowel binnen school als buiten school. Het bandje meet automatisch de fysieke activiteiten van kinderen. Hier hoeven kinderen verder niets voor te doen. Het polsbandje start in de ochtend pas met meten als kinderen actief zijn (d.w.z. wakker worden). Het apparaatje is water- en shockproof, kinderen kunnen het altijd om houden.

Kunnen kinderen ook stoppen met het onderzoek?

Medewerking aan dit onderzoek is vrijwillig. Deelnemers kunnen te allen tijde stoppen met het onderzoek wanneer ze niet meer mee willen doen. Er zal zorgvuldig worden omgegaan met de leerlingen, zodat zij niet het gevoel krijgen te worden beoordeeld of te moeten presteren.

Wat kunnen kinderen allemaal doen op de MyMovez app?

De MyMovez app dient dus voornamelijk als onderzoeksmiddel. Daarnaast zal er een spelletje worden geïnstalleerd op de app, namelijk Zoko (een 3D puzzel waarin het doel is om dozen in de juiste richting te verplaatsen in zo min mogelijk stappen). Dit maakt deelname aan het onderzoek voor kinderen nog leuker. Als ouders bezwaar maken, kan het spelletje voor het betreffende kind worden verwijderd van de app. Belangrijk om te vermelden is dat er een limiet zal worden gesteld aan het spelen van het spelletje (max. 5 minuten per uur). Kinderen kunnen binnen de app ook contact opnemen met het MyMovez team via een berichtenbord. Het is voor deelnemers ook mogelijk om contact te hebben met klasgenoten. Het berichtenbord zal in de gaten worden gehouden door een onderzoeker. Via het berichtenbord kunnen wij ook (gezondheids)boodschappen versturen en kinderen stimuleren om dit te bespreken en verspreiden binnen hun sociale netwerk.

Hoe wordt pestgedrag voorkomen binnen het berichtenbord?

De berichten die kinderen plaatsen, zullen door onderzoekers van de Radboud Universiteit worden gemodereerd. Dat wil zeggen dat wij toezichthouders zijn. Wanneer wij merken dat geplaatste berichten als onprettig kunnen worden ervaren, hebben wij het recht om deze berichten te verwijderen. Daarnaast bouwen we een knop in binnen de app, een soort “NietOK” knop, waar kinderen op kunnen drukken indien zij zelf berichten als onprettig ervaren. Zo worden onderzoekers van de Radboud Universiteit direct op de hoogte gesteld, waarna wij actie kunnen ondernemen.

Kan met de onderzoekstelefoon gebeld worden?

Er kan niet gebeld worden met de telefoon.

Kunnen kinderen met de onderzoekstelefoon op internet?

De telefoon en app worden zo geprogrammeerd dat kinderen uitsluitend toegang hebben tot de MyMovez app. Er zijn geen andere mogelijkheden om op internet te kunnen.

Hoe wordt de privacy van kinderen gewaarborgd?

Het is belangrijk om te benadrukken dat alle verzamelde informatie anoniem verwerkt en vertrouwelijk opgeslagen wordt. Elk kind krijgt een uniek nummer dat gekoppeld wordt aan de vragenlijsten en de app. De gegevens worden bewaard op een beveiligde dataserver van de Radboud Universiteit. Als het project is afgerond, worden de geanonimiseerde gegevens opgeslagen in de onderzoeksdatabank van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW). Wij dragen er zorg voor dat alleen wetenschappelijk onderzoekers toegang tot die gegevens krijgen. Bovendien wordt zorgvuldig omgegaan met de kinderen, zodat zij niet het gevoel krijgen beoordeeld te worden of te moeten presteren. De kinderen kunnen te allen tijde stoppen met het onderzoek. Het project voldoet aan de internationale ethische richtlijnen voor onderzoek en is goedgekeurd door de Ethical Review Board van de European Research Council en de Ethiek Commissie van de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Radboud Universiteit. De onderzoeksgegevens zullen alleen worden gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden en ter verbetering van gezondheidscampagnes voor jongeren. De gegevens zullen niet voor commerciële doeleinden worden gebruikt.